کرمان سلامت/سیده سمیرا سجادی: امروزه به کارگيري رنگ نه تنها در آموزش بلکه در درمان نقش فراواني داشته است. مثلا رنگ محيط مدرسه و تنوع رنگ ها در کتب آموزشي از جمله موارد فراواني است که مورد توجه متخصصين امر آموزش قرار گرفته است . رنگ به عنوان يکي از اصلي ترين جنبه هاي ارتباط بصري بر روي افراد جامعه به تناسب سن ، تحصيلات ، شرايط اجتماعي ، ديدگاه ها و ... تاثيرات متفاوتي مي گذارد و ادراک افراد از رنگي خاص تابع متغيرهاي گوناگون است . روانشناسان رنگ ها را محرک و عامل هيجان در افراد مي دانند . به گونه اي که مي توان با کاربرد مناسب در اشخاص هيجاني ايجاد آرامش و در افراد کم تحرک و بي انگيزه ايجاد انگيزه نمود.
خاصيت رواني و تاثير دروني رنگ ها موجب شده است که در امور متعددي ، اين خاصيت مورد استفاده قرار گيرد . مثل تجارت و فروش محصولات و توليدات مختلف ، تبليغات ، پوشاک ، فضا سازي محيط هاي مختلف اعم از اداري و حتي مهندسي يا کارگري و ... و بالاخره تعليم وتربيت .
در علم تجارت و توليد مواد مختلف و بسته بندي آنها سعي مي شود از خاصيت رواني رنگ ها به بهترين نحو استفاده شود . در تعليم و تربيت نيز بديهي است ديوارهاي به رنگ آبي روشن يا زرد مايل به سبز يک کلاس به مراتب بهتر از کلاسي است که داراي ديوارهاي با رنگ خاکستري است يا کتابي با تصاوير رنگي بهتر از کتابي با تصاوير سياه و سفيد است.
علاوه بر اين رنگ ها نقش مهمي در زندگي عاطفي و معنوي ما بازي مي کند. رنگ هاي پر زرق و برق ما را آشفته مي سازند و رنگ هاي ملايم و هماهنگ برايمان خوشايندند .
بلندترين طول موج قابل ديدن در آدمي از احساس رنگ قرمز پديد مي آيد. به همين دليل است که در چراغ راهنمايي و اداره آتش نشاني از رنگ قرمز استفاده مي شود . انسان توانايي ديدن رنگ هاي بعد از بنفش ( ماوراي بنفش ) و بيش از قرمز را ندارد. بدن از طريق رنگ هاي مختلف شروع به دريافت انرژي هاي مختلفي مي کند که هر يک مورد نياز جسم و روح انسان است . تحقيقات وسيع علمي نشان داده است که سلامتي فکر و ذهن و رفتار و نيز کارآيي مفيد انسان بستگي فراواني به تعادل رنگ هاي جذب شده توسط بدن دارد.
توانايي هاي رنگ در عرصه هاي مختلف اجتماع به قرار زير است :
1- در رفع و کاهش افسردگي و تقليل درد بيماران در بيمارستان ها و آسايشگاه ها
2- براي کاهش خشونت و جنايت در اجتماع
3- انتقال مؤثر و سريع پيام مخصوصا در علايم راهنمايي و رانندگي
4- تسهيل و سرعت بخشيدن به يادگيري در همه عرصه هاي علمي و هنري
5- ايجاد تمايز و برجستگي
6- جلوگيري از يکنواختي و کسالت در فضاهاي شهري
7- رفع نقص و کمبود يا عدم مطابقت در کارخانجات و صنايع
8-القاي ناخودآگاه نظم در اذهان بشري
9- تزريق آرامش و در مجموع پاسخگويي به نيازهاي ناخودآگاه روحي و رواني انسان.
رنگ درماني
کاربرد رنگ به منظور معالجه بيماري ها يکي از قديمي ترين و ابتدايي ترين اشکال درماني است. به طوري که تحقيقات يکي از پژوهشگران معاصر نشان داده که امواج قابل رؤيت چگونه فرد را تحت تاثير قرار مي دهند . به طور مثال وي کشف کرد که نور آبي باعث کاهش فشار خون ، کاهش حملات آسم و کمک به رفع بي خوابي و ايجاد يک حالت آرامش و ثبات در فرد مي شود.
رنگ ها و ويژگي هاي آنها
1- رنگ آبي : آزمايش هاي علمي ثابت کرده است که اشعه آبي موجب افزايش فعاليت هاي حياتي سلولها مي شود. اين مسئله درست بر خلاف نور قرمز است . تماس مداوم با اين رنگ ايجاد خستگي و آثار سوء ديگر نمي کند . اين رنگ حرارت اضافي بدن را کاهش مي دهد و براي بيماران تب دار ، کم خواب ، عصبي و وسواسي بسيار مفيد است . نوعي حالت سرد کنندگي دارد و نبض و تنفس را متعادل مي کند و لذا مي تواند در محيط کار و زندگي مورد استفاده مطلوب قرار گيرد .
2-رنگ قرمز : رنگي تهييج کننده است . افراد عصبي نبايد در معرض اين رنگ قرار گيرند. زيرا موجب تشديد ناراحتي شان خواهد شد. اين رنگ براي مدت کوتاهي خوشايند است و پس از اين مدت آزار دهنده و باعث خستگي رواني مي شود و نگاه طولاني به آن موجب سردرد است و اعصاب و خون را تحريک مي کند. همچنين براي تلاش و کوشش و تحريک اشتها و کسب انرژي مناسب است .
3- رنگ زرد : بر خلاف تصور ، از جهت مسائل تربيتي و استفاده از آن در اماکن آموزشي و پرورشي حائز اهميت فراوان است . نوعي حالت تحريک کننده ذهني و هوشي دارد که به شدت موجب تقويت فکر انسان مي شود. به عقيده صاحب نظران رنگ زرد مايل به سبز باعث تحريک جهش فکري و افزايش هوش افراد مي شود.
4- رنگ سبز : رنگ سبز آرام بخش ترين رنگ هاست . نشاط بخش و دافع خستگي است. فشار خون را کاهش مي دهد. براي جلوگيري از تهوع مفيد است . نقش اصلي رنگ سبز کمک به از بين بردن مشکلات مهم رواني و يا احساسي است.
5- رنگ نارنجي : اين رنگ خاصيت جذب و هيجان فراواني دارد. اثر آن بر گوارش اثبات شده است. نبض را به آرامي زياد مي کند ولي بر فشار خون اثري ندارد اين رنگ در محيط باعث تحريک چشم ، اشتهاي بيشتر و هضم مناسب مي شود. خاصيت نيروبخشي اين رنگ باعث شده که دکتر « مک نوتون » اين رنگ را ضد خستگي نامگذاري کند.
6- رنگ بنفش: به سبب خاصيت دو جانبه خود (که از آبي و قرمز دست مي آيد) خواب آور است و موجب کاهش بيداري در افراد مبتلا به کم خوابي مي شود . استفاده از اين رنگ به طور وسيع براي مراکز آموزشي توصيه نمي شود زيرا موجب رکود و نبود جنبش فکري و ذهني افراد مي شود.
7- رنگ هاي سياه و سفيد: اين رنگ ها رنگ هاي حسي و بي زبان نيز مي نامند. رنگ سفيد معرف سکوت و سياه رنگي ساکن و ساکت است و با عدم ايجاد هر گونه تحريک رواني و جسماني باعث کاهش ساير فعاليت ها و ترس و اختفا و ابهام .
8- خاکستري : حاصر ترکيب رنگ سياه و سفيد است و رنگي موزون و بي تفاوت است . « اوالد هرينگ » فيزيولوژيست مشهور گفته است چشم و اعصاب هميشه تمايل بيشتري به رنگ خاکستري دارند.
« گوته » در رساله رنگ ها اثبات مي کند که هر رنگ تاثير خاصي دارد و هر کدام حال و هواي رواني خاصي را پديد مي آورند . کيفيت احساسي رنگ از آنجا که با ادراک انسان ها مرتبط است ، کمتر به فرهنگ و تمدن قوم يا گروهي خاص ارتباط پيدا مي کند . اين کيفيت تا حدي در ميان همه انسان ها مشترک است و قدري هم به خصوصيات انفرادي بستگي دارد .
کاربرد رنگ در ايجاد نظم فکري و بصري :
يکي از مهمترين عوامل ايجاد هيجان هاي منفي يا خشونت ، عدم تعادل و هماهنگي است. تعادل و هماهنگي منجر به نظم فکري و بصر مي شود و عدم تعادل لطمه جبران ناپذيري بر آرامش روح فرد و به دنبال آن جامعه خواهد زد. در اين مورد بايد گفت رنگ هاي خوشايند براي چشم ، رنگ هاي منظم هستند . بي نظمي انسان را رنج مي دهد. رنگ هاي آشفته روان را دچار انقباض و آشفتگي مي کند.
رنگ در مذهب
يکي از بارزترين نمونه هاي نمادين رنگ ، کاربرد آن در کتب مقدس است. قرآن آشکارا مفاهيم عرفاني ، ماورايي و بهشت و جهنم را در قالب رنگ ها به انسان مي شناساند .
براي مثال رنگ سبز در قرآن يک رنگ برجسته و درختان است . گاه سبز را نشانه جواني و رشد و نمو مي داند ( حج /63) و در جايي سفيدي و سياهي نماد شب و روز و نيز نماد خوشبختي و تيره بختي است . ( بقره /187 ) . در جايي رنگ زرد نشانه شادي روح انسان است. ( بقره /69 )
در « حليه المتقين » آمده بهترين رنگ ها در جامعه ، سفيد است : از حضرت رسول نقل شده است: بپوشيد حله سپيد که آن نيکوترين و پاکيزه ترين رنگ ها ست. » لباس سفيد موجب مي شود که انسان آن گونه که هست جلوه گر شود و از طرفي نوعي اثر مفرح ، دلگشا و روحاني دارد. همچنين حضرت امام محمد باقر (ع) مي فرمايد: « سفيد از همه رنگ ها نزد خدا محبوبتر است. »
همچنين در حديثي از امام صادق (ع) لباس سياه لباس اهل جهنم معرفي شده است.
بنابراين ، مي توان نتيجه گرفت که استفاده و تاثيرپذيري بيش از حد و نادرست و نابجا و عدم رعايت تعادل در استفاده از رنگ ها توسط خود شخص و يا ارائه نادرست رنگ ها توسط برنامه ريزان آموزشي ، اجتماعي و شهري مانند ساير محرک ها مي تواند اثرات نا مطلوبي را بر روان و متعاقب آن بر جسم افراد وارد کند. درست همان گونه که استفاده مناسب ، متعادل ، بجا و علمي و منطقي از اين پديده مي تواند اثرات مثبت و سازنده خود را آشکار نمايد.
لازم است که برنامه ريزان کلان اجتماعي ، شهري ، آموزشي و فرهنگي با استفاده از آموزه هاي ، تجارب دانشمندان و صاحبنظران در برنامه ريزي هاي خود به منظور نتيجه گيري بهتر و سريع تر به توانايي هاي اين عنصر نيز توجه کنند
. خصوصیاتی که سبب افزایش سلامت روان می شوند
دارا بودن یا پرورش ویژگی های شخصیتی زیر سبب افزایش سلامت روان می شود:
واقع بینی: یعنی فرد بتواند نقص ها، كاستی ها و ضعف های خود را بپذیرد و از ایدهآل گرایی و كمال گرایی پرهیز كرده و اهداف زندگی را واقع بینانه ترسیم كند.
توانایی لذت بردن از زندگی: یعنی به جای نگران بودن برای آینده و ایجاد اضطراب در خود و یا حسرت خوردن برای گذشته و ایجاد افسردگی در خود، بكوشد در زمان حال زندگی كند.
اصل تعادل در زندگی: یعنی افراد بین تمام ابعاد زندگی خود، یك نظم و هارمونی ایجاد كنند، به عبارتی در ابعادی چون كار و تفریح، استراحت و ورزش، تنهایی و معاشرت و عبادت، تعادل برقرار نمایند.
داشتن انعطاف پذیری: یعنی فرد بدون تعصب و ژرف اندیشی، آرا و نظریات دیگران را تحمل کند و برای رسیدن به موفقیت، راه های مختلف را بررسی نماید.
5- توانایی مُدارا با استرسها: انسان باید از این توانایی برخوردار باشد كه استرس ها را به عنوان یكی از واقعیت های زندگی بپذیرد و بدون فرار از مشكلات، با آنها مقابله کند
مسئولیت پذیری: فرد با دارا بودن این خصیصه، می تواند مسئولیت اعمال، رفتار و گفتار خود را بپذیرد و بدون هیچ گونه دلیل تراشی و توجیه، خطاها و اشتباهات خود را به گردن دیگران نیندازد.
داشتن ارتباطات سالم با دیگران: در دنیای صنعتی امروز، افراد به دلیل مشغله مادی زیاد، فرصت در كنار هم قرار گرفتن را ندارند که آن ها را از نظر عاطفی از همدیگر دورتر می كند. یكی از راههای رسیدن به سلامت روان این است كه افراد، ارتباطات خود را بیشتر كرده و مهارت همدلی را در خود تقویت كنند، یعنی دنیا را از دید دیگران نگاه كنند و خود را در غم ها و شادی های دیگران شریك نمایند
تاثیر معنویت و سلامت روح بر سلامت جسم
آیا سلامتى روح بر جسم اثر دارد؟ اگه من قرآن بشنوم جسمم هم تقویت میشه؟ براى سنگ کلیه خوبه صدقه دادن؟ خواهشا هر چى میشه طولانى جواب بدین.
بدن ما از جسم و روان تشکیل شده که با هم ارتباط دارند، و سلامت یا بیماری هریک بر روی دیگری اثر میگذارد. سلامت معنوی بعد روانی سلامت است. محمد غزالی در کتاب احیا مینویسد: هر عضوی از بدن ما وظیفه ای دارد که وقتی آن را خوب انجام ندهد یعنی بیمار شده است. وظیفه روح یا قلب معنوی هم، شناخت خالق و ارتباط با اوست. بسیاری از تحقیقات نشان میدهند که چیزهایی مثل باورهای مثبت، احساس آسایش و قدرتی که از پایبندی به مذهب به دست می آید، تمرکز حواس و دعا کردن میتوانند بر احساس سلامت انسان و بهبود زودتر بیماریها تاثیر مثبت داشته باشند. معنویت باعث میشود که انسان احساس بهتری داشته باشد و در نتیجه قدرت بیشتری برای مقابله با بیماری ها به دست خواهد آورد. و همین امر حتی اگر بیماری را شفا ندهد سبب بهتر شدن بیمار میشود یا کمک میکند بیمار بهتر با بیماریش کنار بیایید. مرکز ملی طب سنتی و طب جایگزین در آمریکا در مورد تاثیر دعا کردن بر سلامت خود فرد و اطرافیان، بیش از13 هزار نفر را مورد بررسی قرار داده و دریافته است که 54 درصد از آمریکاییها برای افزایش سلامتشان از دعا کردن کمک میگیرند و 52 درصد آنها از دیگران میخواهند که برای سلامت آنها دعا کنند. دکتر کاترین استونی از مرکز ملی طب جایگزین و سنتی آمریکا میگوید: برای کشف ارتباط میان معنویت و سلامت به تحقیقات زیادی نیاز است. ولی ما تاکنون به شواهدی دست یافته ایم که نشان میدهند وابستگی مذهبی و انجام کارهای مذهبی باعث سلامت بیشتر و عمر طولانی تر میشوند. این امر را میتوان به کارکرد بهتر سیستم ایمنی بدن و قلب و عروق نسبت داد. هرچند این قضیه کاملا اثبات نشده است ولی کارهای مذهبی برای برخی از افراد راهی برای کاهش استرس محسوب میشود و همین کاهش استرس میتواند منشا فواید بسیاری برای سلامت روان و جسم باشد( پایگاه اطلاع رسانی پزشکی ایران سلامت).
مطابق بررسی متون، سلامتی روح و معنویت از چهار طریق روی سلامت جسمی، روانی و اجتماعی تاثیر می گذارد.
رفتارهای بهداشتی: تعهد دینی و معنویت موجب فعال سازی مسئولیت پذیری شخص در زمینه اصول و باورهای مندرج شده در دین می شود، که اثرات جسمانی و روانی را نیز به خود اضافه می کند. مانند رفتارهای تغذیه ای توصیه شده در ادیان.
حمایت اجتماعی: انجام مناسک دینی و معنوی توصیه شده در دین موجب افزایش حمایت اجتماعی شده که مؤلفة اخیر یکی از تعیین کننده های اجتماعی سلامت شناخته شده است. دین تعاملات اجتماعی را افزایش داده و حمایت اجتماعی را به عنوان یک منبع ارتقای سلامت فراهم می آورد. نقش حمایت اجتماعی در کاهش واکنش پذیری قلبی و عروقی، تسهیل بهبودی پس از حمله قلبی و کاهش سایر عوامل خطر و از جمله کاهش استرس تاثیر مثبت دارد. حمایت اجتماعی با افزایش میزان جان به در بردن از انواع مختلف سرطان رابطه دارد.
سایکونوروفیزیولوژیک: احساس رضایت ناشی از دیدگاه معنوی از طریق نوروپپتیدهای پیام رسان روی سیستم ها و ارگان های بدن مانند قلب و عروق، ایمنی و ... تاثیر تقویت کننده دارد.
اثرات مافوق طبیعی که برای انسان ناشناخته مانده است.
نتیجه این تاثیرات پیشگیری از بیماری، افزایش تحمل بیماری، بهبود سریع تر بیماری، کاهش میزان استفاده از خدمات بهداشتی- درمانی است که در تحقیقات مختلف این مسئله نشان داده است( مقاله سلامت معنوی ونقش نظام سلامت، برگرفته از سایتhttp://kibod.com).
«تأثیرمعنویت برسلامت روان
یکی از تاثیرات مهم معنویت در زندگی ، ارتقاء سلامت است. بی تردید همه می پذیریم که حفظ سلامت مستلزم تغذیه مناسب ، ورزش و استراحت کافی ، و پرهیز از عادات غلط مانند سیگار کشیدن است اما باورهای ما نیز بر سلامت و طول عمرمان تاثیر میگذارد. مطالعات نشان داده اند که گرایشات معنوی قوی و نگرش مثبت موجب ارتقای سلامت میشود و بیمارانی که گرایشهای معنوی قوی دارند به بهبود خود از بسیاری بیماریهای مزمن مانند فشار خون بالا ، بیماری قلبی و بهبودی پس از جراحی کمک میکنند ( پارسی طب از سایتhttp://www.niazpardaz.com).
گفته میشود که یک سوم از بیماریهای جسمی از عوامل روحی ناشی میشوند. بنابر این ارتباط بین اعتقادات دینی و حالات روحی بدان معناست که اعتقاد دینی نقش مهمی در ابتلا به بیماری یا تندرستی دارد. در سالهای اخیر تحقیقات بسیاری نیز در این زمینه انجام شده است که این مطلب را تایید میکند. دربخشهایی از مقاله دکترDavid N.Elkins، روانشناس بالینی و استاد دانشگاه، درباره معنویت که در مجله «روانشناسی امروز» به چاپ رسیده است، این مطالب بچشم میخورد:
یک روانشناس، در کمتر از یک ساعت، زندگی مرا دگرگون کرد. بیست سال پیش در خلال اولین جلسه درمان، او به من گوش فرا داد، به گونه ای که هیچ کس پیش از آن، سخنانم را نشنیده بود. داستان زندگی ام را گفتم. این اوّلین باری بود که آن را برای کسی بازگو می کردم ؛ اما او به هر حال، واقعیت را شنید. در انتهای جلسه، به آرامی گفت: «شما تشنه معنویت هستید. شروع به گریه کردم. من، یک مرد 31 ساله، جایی در اعماق وجودم، می دانستم که حق با اوست. بعد از آن، در طی دو سال، در قالب یک دوره روان درمانی، آموختم که چگونه از روح خود مراقبت نموده، آن را تغذیه نمایم. روانشناسی به من مهارتی داد که برای ساختن یک زندگی پرشور و عمیق، بدان نیاز داشتم. امروز، من به عنوان یک روانشناس بالینی و یک استاد دانشگاه، مراجعان و دانشجویانم را در این تجربه، شریک می کنم ؛ چون معتقدم معنویت برای خوشبختی و معنویت روان افراد، ضروری است. روزی یکی از دانشجویانم به من می گفت که: در اواخر روز برای قدم زدن در ساحل دریا رفته بودم. همین طور که خورشید پایین می رفت، از تخته سنگی در کنار دریا بالا رفتم. به دریا خیره شدم. به آرامی احساس می کردم که با طبیعت یکی شده ام. با خورشیدی که در افق پایین می رفت ؛ با امواجی که پاهایم را می شست ؛ با نور کمرنگی که آسمانِ سمتِ غرب را رگه دار کرده بود. او می گفت: در آن لحظه، احساس جاودانگی می کردم. می دانستم که این چیزها میلیونها سال قبل از من وجود داشته اند و بعد از من نیز میلیونها سال ادامه خواهند داشت. از زندگی لذّت می بردم ؛ از اینکه بخشی از همه این چیزها هستم. به شدت تکان خوردم و شروع به گریستن کردم. من مراجعان و دانشجویان خود را ترغیب می کنم که آنچه آنها را عمیقا تحت تأثیر قرار می دهد بشناسند. ( مقاله انسان، دین ومعنویت نوین، پدیدآورنده محمدرضا جهانگیرزاده، برگرفته ازسایت http://www.hawzah.net).
درمقاله ای از سایتwww.salamatiran.com دربخش مصونیت با دین میخوانیم:
دین و معنویت شکل دهنده رفتارهای فرد در زندگی و اجتماع نیز میباشد و بهرهگیری از این توان میتواند فرد را در برابر بسیاری از بیماریها مصون و جامعه را ایمن نماید که قطعاً در جهان امروز به دلایل مختلف به خوبی مورد توجه واقع نشده است. متأسفانه در ایران تحقیقی که بتواند میزان اعتقاد مردم را به معنویت مذهبی در اصلاح نارساییهای سلامت نشان دهد ارایه نشده است، اگر چه در ظاهر قضیه این امر کاملاً معنیدار است. همچنین در کشورهای اسلامی نیز تحقیقات قابل قبولی برای ابراز این مسأله پیدا نشد، اما در تحقیقات بینالمللی که در جوامع غیر مسلمان صورت گرفته است اطلاعات جامعی دیده میشود. در یکی از این مستندات معلوم شد که 90درصد افراد بالغ به عالم غیب و وجود حضرت حق تعالی اعتقاد دارند. بیش از 70 درصد مردم مذهب را عامل موثری در زندگی خود میدانند. در مطالعه دیگری که روی بیماران بستری در بیمارستان انجام شد 77 درصد بیماران انتظار دارند پزشکان معالج مسایل معنوی را در فرآیند درمان آنها مدّ نظر قرار دهند و 37 درصد آنها انتظار دارند که پزشکان به طور مکرر اعتقادات مذهبی را مطرح کرده و بیماران را به توجه به آنها دعوت کنند. اگر به این تقاضای بزرگ اجتماعی توجه کنیم مطمئناً لازم میدانیم از این سرمایه در سلامت مردم در ابعاد مختلف پیشگیری، تشخیص و درمان و توان بخشی استفاده کنیم.
سلامت روحی و معنوی، ناشی از اعتقادات است، ناشی از ارتباط انسان با خالق خود میباشد، ارتباط با قدرتی که کاملا فراتر از قدرتهای شناخته شده مادی است. این ارتباط در ادبیات دینی ما به خوبی در الفاظ توکل و توسل و تسلیم معنی شده است، اما ما نتوانستهایم ارزش آن را در قالب مقالات علمی به دیگران نشان دهیم.Spirit که معنی لطف را در ادبیات بینالمللی دارد، لغت لاتینی است به معنی «نفس» و معنویت(spirituality)به معنی احساس ارتباط با چیز پاکی است که فراتر از یک شخص و یا قدرت شناخته شده است. این معنویت معرف «هدف» و «معنی» در زندگی انسانها است. در تحقیقی که دانشگاه مک گیل کانادا برای کیفیت زندگی انجام شده است، مهمترین عوامل موثر در آن را ابعاد جسمی، روانی، اجتماعی، جنسی شناخته است، اما موضوع معنویت را به عنوان زمینه اصلی در همه این ابعاد موثر قلمداد کرده است و آن را پیش زمینه کیفیت زندگی مناسب شناخته است. اگر چه معنویت روی کمیت زندگی نیز تاثیر گذار است و بهطور طبیعی در جامعه شاهد طول عمر بیشتر افراد معنوی هستیم، اما برای اثبات این مدعا تحقیقات پیچیده زیادی لازم است صورت گیرد.
«شواهد علمی در زمینه سلامت معنوی»
روان شناسان، بخصوص روان شناسان سلامت، نقش دین و مذاهب را در زمینه های مختلف مورد بررسی قرار داده اند،به گونه ای که امروزه روان شناسان ارتباط میان بهداشت و سلامت جسمانی و روانی انسان با اعتقادات و باورها و رفتارهای دینی و اخلاقی را غیرقابل انکار می دانند. در سال های اخیر، استفاده از مذهب و اعتقادات دینی مورد توجه سیاست گذاران و تدوین کنندگان استراتژی های بهداشت جامعه نگر در سازمان جهانی بهداشت (WHO) نیز قرار گرفته و این سازمان بخشی از انتشارات خود را از سال 1992 به آموزش بهداشت از طریق مذهب به عنوان راه کار زندگی سالم اختصاص داده است و کتاب ها و جزوات زیادی را تحت عناوین دینی نظیر: بهداشت از دیدگاه اسلامی، ارتقای سطح بهداشت از طریق سبک زندگی اسلامی و نیز نقش مذهب و اخلاق در پیش گیری و کنترل بعضی بیماری ها منتشر نموده است. بسیاری از روان شناسان نظیر یونگ، فرانکل، تیلیچ و آلپورت معتقدند که یک نظام ارزشی دینی، نقش مهمی در سلامت روانی ایفا می کند.در نوشته های یونگ (Yong) چنین می خوانیم: تمام مراجعان 35 ساله من به خاطر فقدان ثبات و معنی دهی به زندگی، که دین می تواند به انسان عطا کند، دچار بیماری شده بودند( فوردهایم، مقدمه ای بر روان شناسی یونگ، ترجمه مسعود میربها، ص 145).
فرانکل (Frankl) نیز می نویسد: دین سهم زیاد و غیرقابل اندازه گیری در سلامت روانی دارد( فرانکل، انسان در جست وجوی معنا، ص 94).
تیلیچ (Tillich) که خود یک کشیش مسیحی است نیز می نویسد: ایمان به خدا به تمام ابعاد انسان و به تمام شخصیت وی عمق، جهت و وحدت می بخشد. قدرت وحدت شخصیت انسان به ایمان فرد به خداوند بستگی دارد( جیمز ویلیام، دین و روان، ترجمه مهدی قائنی، ص 32).
آلپورت (Allport) نیز معتقد است: نظام ارزشی دینی تنها نظام ارزشی ای است که می تواند کاملاً و مستمرا به شخصیت انسان وحدت بخشد( سید محمدحسین جلالی تهرانی، بهداشت روان، (جزوه درسی)، ص 39).
«معنویت و سلامت در قرآن»
تاثیر ایمان و عمل صالح در سلامت روان و بدنبالش سلامت فیزیکی بشر در آموزه های دینی فراوان به چشم می خورد. به همین منظور محور اصلی در این بخش، بررسی آیات شریف سوره کهف با موضوع معنویت و سلامت است که در ادامه بیشتر توضیح خواهیم داد.
محتوای سوره کهف، با انذار و تبشیر دعوت مى کند به اعتقاد حق و عمل صالح، همچنانکه از دو آیه اولش هم بوى این معنا استشمام مى شود. و نیز از آیه آخر سوره که مى فرماید «فمن کان یرجوا لقاء ربه فلیعمل عملا صالحا و لا یشرک بعباده ربه احدا( ترجمه تفسیر المیزان جلد 13 صفحه :329).
حضرت على علیه السلام در توصیف انبیا مىفرماید: هدف از بعثت انبیا آن است که مردم را به وفا کردن به فراموش شدهها یادآورى کنند. «و یذکّرهم منسىّ نعمته»( خطبه 1نهج البلاغه). تذکر، رمز آن است که انسان در عمق روح و فطرت خود، خدا را یافته، لکن از آن غافل شده است و تذکّر براى کنار زدن پردهى غفلت است. بسیاری از آیات قرآن از قبیل«الا به ذکر الله تطمئن القلوب»، و «و من یتوکل علی الله فهوحسبه» مؤید این مطلب است. یاد خدا داروی معنوی اضطراب و افسردگی است که از نظر روانشناسی علل آن ترس، آینده مبهم، نگرانی از شکست خوردن، ترس از بیماری ها و نگرانی از عوامل طبیعی می باشد. گذشته از مسأله بیماری اضطراب، آرامش طلبی در فطرت انسان ریشه دارد و در سرشت انسان ها حس آرامش جویی نهفته است و بسیاری از فعالیت های آدمی در حقیقت پاسخ به ندای الهی فطرت است .
وقتی به زندگی خود و بسیاری از افراد نظر می کنیم، می بینیم هدف بسیاری از کارهای ما دستیابی به گوهر گرانبهای آرامش است. یعنی انسانها در طول زندگی خود تلاش می کنند تا به آرامش خاطر و طمأنینه نایل شوند. در این نقطه بین انسان ها اشتراک نظر وجود دارد. ولی اختلاف نظر در تعیین و تشخیص چیزهایی است که به زندگی آرامش می بخشد .
برای دستیابی به مصالح دنیایی و آخرتی، اهمیت تزکیه و سلامت درحوزه روان با تکیه بر معارف دین مشخص میگردد.
الْحَمْدُلِلَّهِ الَّذِى أَنزَلَ عَلَى عَبْدِهِ الْکِتاَبَ وَلَمْ یَجْعَل لَّهُ عِوَجاً (کهف آیه1)
درتفسیر نور ذیل همین آیه می خوانیم: بندگى خدا، زمینه ساز دریافت کمالات معنوى است. «انزل على عبده». آرامش و شاد زیستی و سلامت روانی انسان از نتایج رسیدن به کمالات معنوی است که با توجه به آموزه های دینی در سایه عبادت و ارتباط با خداوند تأمین میشود. بسیاری از افرادی که دچار پوچ گرایی و نهیلیسم می شوند بدلیل آنست که تفسیر و تبین رضایت بخشی از حیات و هدف زندگی خود نداشته اند و به همین دلیل شناخت هدف زندگی به منظور کسب آرامش و سلامت روان کاملا ضروری است.
برخی تحقیقات نشان می دهد فاکتورهایی مانندامید، باور های مثبت، آسایش و توانمندی که از اعتقاد ات مذهبی، ارتباط با خدا و دعا بدست می آیند اثر شفا بخش دارند و باعث بهبود می شوند.
علامه طباطبائی در المیزان ذیل آیه آخر سوره کهف می فرماید: جمله (فمن کان یرجولقأ ربه فلیعمل ..)مشتمل بر اجمال دعوت دینى است که همان عمل صالح براى رضاى خداى واحد بى شریک است، وآنگاه این معنا را متفرع کرده بر رجأ لقاء پروردگار متعال و بازگشت به سوى او چون اگر حساب و جزائى در کار نباشد هیچ داعى و ملزمى نیست که افراد را به پیروى از دین و به دست آوردن اعتقاد و عمل صحیح وادار سازد همچنانکه خود خداى تعالى فرموده :(ان الذین یضلون عن سبیل الله لهم عذاب شدید بما نسوا یوم الحساب)( سوره ص/آیه26).
در واقع یکی از عوامل موثر در ایجاد سلامت روان و نشاط و شادی و امید در زندگی، از همین اعتقاد دینی سرچشمه میگیرد. کسانی که ایمان واقعی به لقاء پروردگار و بازگشت به سوی او دارند، هرگز دچار پوچی و نا امیدی و افسردگی روحی نخواهند شد.
امید که از معرفت و شناخت نسبت به مبدأ و معاد حاصل مى شود، اساس همه تلاش هاى مفید و پر ثمر انسانى و نیز منشأ اصلاح امور در جامعه و رسیدن شخص به سعادت ابدى است. همان گونه که ناامیدى و قطع امید نسبت به خدا و روز قیامت منشأ فسادها و تبه کارى ها و منتهى شدن کار انسان به شقاوت ابدى است( محمدتقى مصباح، اخلاق در قرآن، تحقیق و نگارش محمد حسین اسکندرى، قم، مؤسسه آموزشى پژوهشى امام خمینى (ره)، 1376، ج 1، ص 400).
همین که انسان به آینده اى روشن امید داشته باشد، احساس نیکو و حالتى شاد به وى دست داده، باعث نشاط وى مى شود و در او انگیزه کار و تلاش ایجاد شده، او را به فعالیت هاى صحیح زندگى وادار مى کند. نویسنده ای خارجی میگوید:حتى بیمارانى که مرگ آنان نزدیک است، با امیدِ به آینده مى توانند روحیه خویش را حفظ کرده، روزها، هفته ها و ماه ها درد و رنج را به راحتى تحمل کنند. ( الیزابت کوبلر، پایان راه (پیرامون مرگ و زندگى)، تهران، رشد، 1379، ص 142 / غلامحسین معتمدى، انسان و مرگ (درآمدى بر مرگ شناسى)، تهران، نشر مرکز، 1372، ص 40).
باور به معاد، حتى در حد امید، اهرمى کارآمد در گرایش به عمل است و در تنظیم زندگى سالم و تصحیح رفتارها و باورهاى انسان نقش مهم دارد.
«نتیجه گیری»
بدون توجه به بعد معنوی انسان، نمیتوان جسم، روان و همین طور شخصیت اجتماعی او را شناخت و برای سلامت آن کاری کرد. در واقع دین و معنویت میتواند به ارتقای بهداشت روانی کمک کند، البته اعتقاد به مسائل معنوی و باورهای دینی، باید در عمق جان انسان وجود داشته باشد. آیات بررسی شده در سوره کهف و همچنین بسیاری دیگر از آیات شریف قرآن مؤید این مطلب است که هر کس دلش با یاد خدا مطمئن و محکم گردد و از سلامت روحی و معنوی برخوردار باشد، آرامش روحى و روانى داشته و هیچ هراسى از غیر خدا ندارد و امیدوار و آرام است. چون متّکى به قدرت و عظمت الهى است و انوار الهى در درونش رسوخ کرده و یاد خدا عامل طمأنینه او شده است.
حضرت على(علیه السلام) در نهج البلاغه خطبه 225 مى فرماید: «پروردگارا! تو از هر مونسى براى دوستانت مونس ترى و از همه آن ها براى کسانى که به تو اعتماد کنند، براى کارگزارى، آماده ترى. پروردگارا! آنان را در باطن دلشان مشاهده مى کنى و در اعماق ضمیرشان بر حال آنان آگاهى و میزان معرفت و بصیرتشان را مى دانى، رازهاى آنان نزد تو آشکار است و دل هاى آنان در فراق تو بى تاب. اگر تنهایى سبب وحشت آنان گردد، یاد تو مونس آن هاست، و اگر سختى ها بر آنان فرو ریزد، به تو پناه مى برند.
دیل کارنگى، روانشناس معروف امریکایى مىنویسد: «هنگامى که کارهاى سنگین قواى ما را از بین مىبرد و اندوهها هر نوع ارادهاى را از ما سلب مىکند و بیشتر اوقات، که درهاى امید به روى ما بسته مىشود، به سوى خدا روى مىآوریم، ولى اصلاً چرا بگذاریم روح یأس و ناامیدى بر ما چیره شود؟ چرا همه روزه به وسیله خواندن نماز و دعا و بجا آوردن حمد الهى، قواى خود را تجدید نکنیم( حسن راشدى، نمازشناسى، تهران، ستاد اقامه نماز، 1377، ج 2، ص 67 / ص 43).
امام صادق(علیه السلام) فرمودند: «چه مانعى دارد که چون یکى از شما غم و اندوهى از غم هاى دنیا بر او در آید، وضو بگیرد و به مسجد رود و دو رکعت نماز بخواند و براى رفع اندوه خود، خدا را بخواند؟ مگر نشنیده اید که خداوند مى فرماید: از صبر و نماز یارى بجویید( فضل بن حسن طبرسى، مجمع البیان، ج 1، ص 100).
معنویت بر عملکرد سیستم ایمنی تاثیر میگذارد. معنویت ، ایمان ، حضور در مکانهای مذهبی عملکرد سیستم ایمنی را به طریقی که قابل سنجش باشد مانند افزایش گلبولهای سفید خون، بهبود می بخشد. در مورد سلامت، زمانی که بدن احساس امنیت میکند و در آرامش قرار دارد، سیستم عصبی قادر است آرامش خود را حفظ نموده و طبیعی باشد، بنابراین سیستم ایمنی قادر است بهتر عمل کند. در واقع در این حالت همه اعضای بدن در مقابله با بیماریها موفقترند. « منبع : مؤسسه تحقیقات و نشر معارف اهل البیت علیهم السلام ».
«دفع مریضی با صدقه»
به حسب آنچه در روایات آمده است صدقه هفتاد نوع بلا را دفع می کند لکن باید توجه داشت بیشتر اوقات عدد هفتاد ویا هفتاد هزار ومانند آن اعداد تکثیری است یعنی برای بیان کثرت است نه اینکه خصوص هفتاد ونه بیشتر وکمتر مراد باشد , در هر صورت برخی موارد آن که در روایات آمده جذام وبرص ومرگ ناگهانی است لکن تمامی موارد ان در روایات نیامده به صورت کلی هم در روایات آمده که صدقه مریضی را دور میکند با توجه به این روایات معلوم میشود عدد هفتاد تکثیری است وخصوصیتی ندارد وهر مرضی را میشود باصدقه دور کرد به روایات ذیل توجه کنید :
رسولُ اللَّهِ صلى الله علیه وآله : الصَّدَقَةُ تَمنَعُ سَبعینَ نَوعاً مِن أنواعِ البَلاءِ ، أهوَنُها الجُذامُ والبَرَصُ - پیامبر خدا صلى الله علیه وآله می فرمایند: صدقه ، هفتاد نوع بلا را دفع مىکند که سادهترین آنها جذام و پیسى است .
همچنین در روایتی دیگر می فرمایند: تَصَدَّقُوا وداوُوا مَرضاکُم بالصَّدَقَةِ ؛ فإنَّ الصَّدَقةَ تَدفَعُ عنِ الأعراضِ والأمراضِ ، وهِیَ زیادَةٌ فی أعمارِکُم وحَسَناتِکُم - پیامبر خدا صلى الله علیه وآله : صدقه بدهید و بیماران خود را با صدقه درمان کنید ؛ زیرا صدقه از پیشامدهاى ناگوار و بیماریها جلوگیرى مىکند و بر عمر و حسنات شما مىافزاید . امیر المؤمنین (ع) نیز در روایتی زیبا می فرمایند: الصَّدَقةُ دَواءٌ مُنجِحٌ - صدقه ، دارویى مؤثر است. پس با صدقه دادن در صورتی که مصلحت الهی در بهبودی باشد نیز می توان بیماری را دوا نمود.
نقش دعا در سلامت روان
اغلب افراد در موقعیت های سخت، دعای کوتاهی را زیر لب زمزمه می کنند. این درخواست کمک از یک قدرت برتر، تاثیرات بسیار عمیقی در زندگی ما به دنبال خواهد داشت. ارتباط با این قدرت، امید و سلامت عاطفی را تضمین می کند.
دعا و معنویت، تامین سلامت عاطفی
دعا و تمرین های معنوی منظم موجب بهبود و ارتقای سلامت عاطفی می شود:
داشتن اهداف بزرگ: ارتباط با قدرت برتر هدف های شما را بزرگ تر و عالی تر می کند و به روزها و لحظه های زندگی شما معنی می دهد.
حمایت اجتماعی: اعتقاد به معنویت و بودن در میان افرادی که به قدرت برتر اعتقاد دارند، موجب بهبود روابط اجتماعی می شود.
پیشرفت روحی: معنویت و دعا موجب پیشرفت روح و سلامت روان می گردد.
کمک در مواجهه با سختی ها: معنویت و دین در مواجهه با حوادث تلخ و غیر قابل پیش بینی زندگی به انسان کمک قابل توجهی می کنند
دعا و معنویت، تامین سلامت بدن
دعا و تمرین های معنوی منظم در درمان افسردگی نقش موثری ایفا می کنند.
به عنوان مثال:
یک مطالعه نشان داد که در ۸۸ فرد مسیحی بزرگسال، تکرار یک دعای کوتاه به مدت ۱۰ دقیقه در روز، در یک دوره زمانی ۱ ماهه موجب کاهش علایم افسردگی می شود.
یک بررسی دیگر ثابت کرد که رفتن به اماکن مذهبی مانند کلیسا، ۱ بار در هفته یا بیشتر، در پیشگیری از ابتلا به افسردگی نقش دارد. حضور در این اماکن به ویژه برای کودکان از اهمیت بالایی برخوردار است. دراین مطالعه مشخص شد که حضور منظم در کلیسا خطر افسردگی را در کودکان و نوجوانان به میزان ۲۰ درصد کاهش می دهد.
دو مطالعه دیگرنیز حاکی از این است که مدیتیشن و مراقبه به کاهش علایم افسردگی کمک می کند.
نکته هایی طلایی برای شب امتحان
شب امتحان,چگونه مطالعه كردن در شب امتحان
در این مطلب مهارتهای مدیریت زمان و نكتههای طلایی چگونه مطالعه كردن در شب امتحان را فرا خواهید گرفت.
آیا درسهایتان را تلنبار كرده و برای شب امتحان نگه داشتهاید؟ آیا نگران نمره درسیتان هستید؟ آیا فكر میكنید فرصت مطالعه ندارید؟
نگران نباشید در این مطلب مهارتهای مدیریت زمان و نكتههای طلایی چگونه مطالعه كردن در شب امتحان را فرا خواهید گرفت.
نخستین گام
اگر جزو دانشآموزانی هستید كه شب قبل از امتحان درس میخوانید بهتر است به ساعات فكر كنید نه به دقایق. فكر كنید چه مطالبی را میتوانید در زمان كوتاه یاد بگیرید
قبل از این كه مطالعه را شروع كنید به موارد زیر توجه كنید
_ مواد مغذی برای تقویت ذهن مصرف كنید
قطعاً مواد مغذی شامل پفك، چیپس و پاپكورن نمی شود. تخممرغ و چند تكه شكلات تلخ در وعده شام بسیار مؤثر است. شكلات تلخ كارایی مغز را افزایش میدهد.
_ اگر احساس خستگی میكنید، دوش آب سرد بگیرید
دوش آب سرد به احساس تازگی و طراوت و بیدار ماندن كمك میكند. خوردن یك دسر سبك مانند سیب كارایی را چند برابر افزایش میدهد و استرس را دور میكند. غذاهای سنگین نخورید، این غذاها باعث احساس خوابآلودگی میشوند. درحالی كه این چیزی است كه قصد دارید از آن جلوگیری كنید. اگر در طول مطالعه آدامس بجوید، حواستان پرت شده و نمیتوانید چیزی را كه مطالعه كردید، به خاطر بیاورید
_ تغذیه سالم قبل از مطالعه باعث میشود احساس گرسنگی نكرده و برای خوردن تنقلات وسوسه نشوید
مطالعه را با یك نوشیدنی یا آبمیوه خنك شروع و احساس كنید سر جلسه امتحان نشستهاید پس جدی باشید. در این حالت هیچ بهانهای ندارید كه از جا بلند شوید
همه لوازم مورد نیاز را كه برای آزمون نیاز دارید در كنار دستتان قرار دهید.
جزوات، كتابهای درسی، سوالات آزمونهای قبلی، یادداشتها و... را روی میز كار بگذارید.
_ ساعت را برای 45 دقیقه تنظیم كنید، در بازههای زمانی 45 دقیقه مطالعه كنید و 5 دقیقه بعد از این مدت استراحت كوتاهی كرده و دوباره مطالعه را ادامه دهید. چنانچه بخواهید برای ساعات نامحدود مطالعه كنید، مغز بیش از حد خسته شده و مجبور میشوید برای حفظ تمركز زمان طولانیتری را صرف كنید.
بهتر است اهدافتان را با پاداشهای كوچك ( زنگ تفریح ) دنبال كنید در این حالت میتوانید تا زمانی كه لازم است به مطالعه ادامه دهید فقط كافی است زمانسنج را برای 45 دقیقه تنظیم كنید.
_ راهنمای درسی و مواد امتحانی را دنبال كنید؛
به یادداشتها، جزوات، كتابها و آزمونهای قبلی كه احتمال میدهید در امتحان مورد توجه باشد، مراجعه كنید. معلمها سوالها را از درسهایی كه در كلاس ارائه شده، طرح میكنند بنابر این یادداشتها و جزوات منابع باارزشی به شمار میروند. یادداشتها را هرگز برای مطالعه در شب قبل از آزمون فراموش نكنید. به سوالاتی كه آخر هر فصل وجود دارد توجه كنید و خود را با بررسی این سوالات بیازمایید. علاوه بر آن به دو صفحه اول هر بخش كه خلاصهای از مطالب فصل مربوطه است توجه كنید تا اطلاعات اساسی و اولیه را درباره هر فصل یاد بگیرید.
_ مسابقه پرسش و پاسخ با یك دوست یا اعضای خانواده سرعت یادگیری را افزایش میدهید
از مادر، برادر، پدر و خواهر یا یك دوست صمیمی بخواهید به تعدادی از سوالات شما خیلی سریع پاسخ دهد. لیستی از مطالبی كه شما را درگیر كرده و نمیتوانید آنها را به خاطر بسپارید تهیه كنید و در قالب سوال آنها را از اطرافیان بپرسید و بخواهید خیلی سریع به سوالتان پاسخ دهند. تكرار پرسش و پاسخ باعث میشود آنها ملكه ذهن شوند. علاوه بر آن مسابقه پرسش و پاسخ كمك میكند تا نقاط ضعف موجود را جبران كنید.
_ تهیه یك لیست برای بررسی سریع، همه نكات درسی، مطالب حفظی، تاریخهای مهم و معادلات پیچیده را روی یك ورق كاغذ بنویسید. این لیست را قبل از آزمون و صبح روز بعد مطالعه كنید.
هیچ چیز بدتر از آن نیست كه شب قبل از آزمون به اندازه كافی نخوابیده باشید. ممكن است وسوسه شوید و همه شب را بیدار بمانید و خود را برای امتحان آماده كنید اما هنگامی كه زمان امتحان فرامیرسد قادر نخواهید بود همه اطلاعاتی را كه یاد گرفتهاید به خاطر بیاورید. مغز در این حالت فقط برای بیدار ماندن تلاش میكند. مطالعات نشان میدهد نخوابیدن در شب امتحان عملكرد حافظه را نابود كرده و به شدت پایین میآورد.
-نگاهی كوتاه به لیست مرور
سعی كنید صبح روز امتحان حدود 45- 30 دقیقه زودتر از خواب بیدار شوید. نگاهی كوتاه به لیست مرور و فلشكارت بیندازید. زمانی كه منتظر هستید تا جلسه آزمون شروع شود، صفحات مرور را كنار بگذارید.
نكتههای خوب برای مطالعه و یادگیری مطالب مهم
_ آرام باشید، ممكن است كمی سخت باشد ولی كافی است یك نفس عمیق بكشید. سعی كنید افكارتان را متمركز كنید. یك مكان خوب و آرام برای مطالعه پیدا كنید. تختخواب و مبل راحتی انتخاب خوبی نیستند. دراز كشیدن روی تختخواب یا مبل راحتی به این معنی است كه شانس خود را برای موفقیت در آزمون فردا به خطر میاندازید.
كتابهای درسی و یادداشتهایتان را باز كنید و از ابتدا شروع كنید روی جزییات كوچك چندان تمركز نكنید. به مطالب مهم و برجسته كه احتمال میدهید در آزمون فردا از آنها سوال مطرح شود، تمركز كنید.
_ اطلاعات مهم را در كاغذهای كوچك یادداشت بنویسید و با صدای بلند بخوانید. این فرآیند به مغز و قدرت یادگیری كمك میكند.
_ فلش كارت درست كنید. تهیه فلش كارت روش خوبی است تا خود را بیازمایید. فلش كارت كمك میكند تا اطلاعات را پردازش كنید. نكات مهم را در فلش كارتها مرتب نوشته و با صدای بلند بخوانید.
_ اطلاعات و نكات را در راه مدرسه در ذهن مرور كنید. هرگز قبل از شروع آزمون سراغ جزوات و كتابهای درسی نروید. این كار اشتباه بزرگی است و اعتماد به نفس را كاهش میدهد.
_ سعی كنید مطالبی را كه میخوانید درك كنید. با این كار هیچ مشكلی برای به خاطر آوردن آنها سر جلسه امتحان نخواهید داشت. به خاطر داشته باشید فرار از درسهای تلنبار شده به راحتی ممكن نیست. شاید تلنبار كردن برای یك درس چندان كار نادرستی نباشد اما این موضوع برای همه درسها بویژه درسهای با حجم سنگین صدق نمیكند.
صبحانه كامل
قطعاً صبحانه كامل معده درد یا دل درد را از شما دور میكند. قبل از آزمون آب كافی بنوشید. توجه كنید اگر نمیتوانید بیدار بمانید قهوه بنوشید اما اگر احساس میكنید قهوه شما را خیلی عصبی و مضطرب میكند سعی كنید برای اینكه بیدار بمانید و خوابآلودگی سراغتان نیاید، مقداری ورزش كنید.
نوشیدنیهای انرژیزا علاوه بر اینكه سلامتی را به خطر میاندازند باعث افزایش استرس و اضطراب میشوند پس هرگز شب قبل از آزمون از این نوشیدنیها استفاده نكنید.
تصور كنید شب قبل از امتحان است و میخواهید برای روز بعد خود را آماده كنید. پیشنهادات زیر را دنبال كنید.
_ یادداشتبرداری كنید
اگر زمان كوتاهی برای مطالعه جهت آزمون روز بعد دارید، یادداشتبرداری كنید. البته مهارت یادداشتبرداری خیلی مهم است تا بیشترین بهره را شب قبل از امتحان ببرید. اگر معلم قبل از امتحان یك جلسه مرور گذاشت حتماً در آن شركت كنید. معلمها در جلسات مرور نكات ریز و مهم كه برای امتحان ضروری هستند را یادآوری میكنند. یادداشتهای سر كلاس را جدی بگیرید به طور منظم سر كلاس حاضر شوید و یادداشتبرداری كنید. چنانچه یادداشتبرداری نكردید، یادداشتهای همكلاسیهایتان را كپیبرداری كنید
_ نكات سر كلاس و یادداشتها گنج قابل دسترس هستند
مفاهیم، تعاریف و معادلات مهم را در كارتهای سه در پنج سانتیمتری بنویسید و مجموعهای مفید از فلش كارتهای دستی تهیه كنید. عمل بازنویسی به یادگیری و حفظ مطالب كمك میكند. اگر یادگیری بصری شما خوب است پس این عمل قطعاً كمك خواهد كرد
_ اگر یادگیری شنوایی خوبی دارید به این معنی كه با شنیدن، مطالب را یاد میگیرید، كلماتی را كه در فلشكارتها نوشتهاید بلند بخوانی
شاید در ابتدا تصور كنید این بازنویسی در فلش كارتها به درد نمیخورد اما اگر قصد دارید اطلاعات مهم را یاد بگیرید، بسیار مفید است. یادگیری معادلات و مسائل كاربردی و عملی از طریق تكرار، عمل مفیدی نیست
_ نكات كلیدی را شناسایی كنید
نخستین صفحه از هر فصل اغلب نكات كلیدی كه هدف اصلی درس است را شامل میشود، این صفحات را حتماً نگاه كنید
_ خود را بیازمایید
اگر معلمتان نمونه سوال داده آن را حل كنید. برای سوالات زمان زیادی صرف نكنید اگر پاسخ سوالی را نمیدانید از فلشكارت كمك بگیرید. ممكن است به بازخوانی مجدد فلشكارتها نیاز داشته باشید. برخی از استراتژیهای حفظ را یاد بگیرید. سعی كنید با استفاده از گیره، یادداشتها و فلشكارتها را آویزان كنید. برقرار كردن ارتباط تصویری با اطلاعات نتیجه خوبی خواهد داد
_ مطالعه را با مهمترین اطلاعات درسی شروع كنید
ابتدا مفاهیم كلی را یاد بگیرید و درباره یادگیری جزییات نگران نباشید زیرا هدف یادگیری ایدههای اصلی در زمان كوتاه است.
_ حافظه، اطلاعاتی را كه شما در شروع و پایان مطالعه، یاد گرفتهاید بهتر از موضوعاتی كه در وسط مطالعه یاد گرفتهاید، به خاطر میسپارد.
_ با مطالعه روزانه، مفاهیم به مدت طولانی در حافظه بلندمدت باقی میماند اما اگر وضعیتی پیش آمده و مطالعه را به لحظات پایانی موكول كردهاید مفاهیم در حافظه كوتاه مدت باقی میماند و زود فراموش میشوند. پس سعی كنید مفاهیم را درك كنید
_ به یك موسیقی آرامبخش مانند موسیقی كلاسیك با صدای كم گوش كنید
موسیقی برخی از خستگیهای مطالعه را كم میكند. هرگز بعد از زمانی كه معمولاً میخوابید مطالعه نكنید در بعدازظهر یا ساعات اولیه عصر مطالعه كنید. اگر فرد سحرخیزی هستید مطالعه اوایل صبح نتیجه خوبی خواهد داشت.
_ نگرش مثبت و برنامه ریزی برای مطالعه راهی به سوی موفقیت است. برنامهریزی زمان انجام كار را برای فرد برجسته و مهم میكند.
_ هنگامی كه تلاش میكنید درس تاریخ را حفظ كنید اسامی و سایر اطلاعات واقعی را در ذهن بسپارید. اگرچه این عمل مقداری طول میكشد اما روش بازنویسی و تكرار و تلاوت مؤثر است. در مورد مسائل ریاضی و علم معادلات به مسائلی كه معلم سركلاس تاكید كرده، توجه كنید. در اینجا تكنیك یادداشتبرداری به كمك خواهد آمد.
قسمت دوم : روز امتحان
پس صبحانه روز آزمون را فراموش نكنید. كمی زود بیدار شوید، صبحانه كامل بخورید و حداقل یك ساعت زودتر قبل از امتحان در جلسه حاضر شوید از اینكه تنها از كربوهیدراتها استفاده كنید، بپرهیزید. حداقل 10 دقیقه قبل از آزمون سریع یادداشتها و لیست مرور را مرور كنید تا مغزتان بهصورت خودكار مفاهیم را تنظیم كند.
مطالعات اخیر نشان میدهد افرادی كه خیلی پریشان و مضطرب هستند مطالعه گروهی مانند شكستن طلسم برای این فاجعه عمل میكند. مطالعه با یك گروه از همكلاسیها كمك میكند تا آرامش و تمركز را حفظ كرده و وقت كمتری را تلف كنید
برای عملكرد بهتر در امتحان توصیههای زیر را بكار بندید:
با آمادگی كامل و به موقع در سر جلسه امتحان حاضر شوید. وسایل مورد نیاز مثل مداد، خودكار، ماشین حساب، لغت نامه و ساعت را به همراه داشته باشید. با این كار همه چیز در دسترس شما خواهد بود و نیازی به قرض گرفتن وسایل دیگران پیدا نخواهید كرد.
با اطمینان خاطر و آرامش كامل در امتحان شركت كنید. مثبت اندیشی كنید. همواره این جملات را در ذهن خود تكرار كنید: " من برای امتحان كاملا آمادهام و به خوبی از عهده آن بر می آیم. " نگرانی را از خود دور كنید. هر گاه احساس نگرانی كردید، چند نفس عمیق بكشید تا آرام شوید. قبل از امتحان با دوستانتان راجع به اضطراب و دلشوره صحبت نكنید. بهتر است بدانید كه نگرانی همچون یك بیماری مسری قابل سرایت به دیگران است.
آرام ولی هوشیار باشید. اگر حق انتخاب دارید، مكان مناسبی را برای نشستن انتخاب كنید. نیمكتی را انتخاب كنید كه بر روی آن فضای كافی برای كار داشته باشید. به پشتی نیمكت تكیه دهید و راحت باشید.
در ابتدا نگاهی گذرا به سؤالات بیاندازید. حدودا 10% از وقت خود را برای این كار صرف كنید. كلمات كلیدی ( در سؤالات ) را مشخص كنید و برای پاسخ دادن به سؤالات زمانبندی كنید. در حالیكه سؤالات را می خوانید، نكاتی كه به ذهنتان می رسد و می توانید مفید باشد را در كنار آنها یادداشت كنید.
برای پاسخگویی به سؤالات از یك برنامه منظم پیروی كنید. ابتدا به سؤالات ساده تر پاسخ دهید و بعد به آنها كه نمره بیشتری دارند. سپس به ترتیب به سوالاتی پاسخ دهید كه:
- مشكل تر هستند.
- جواب دادن به آنها وقت بیشتری می گیرد.
- نمره كمتری دارند.
در امتحانات تستی برای انتخاب پاسخ درست دقت كنید.
- ابتدا پاسخهایی را كه می دانید اشتباه است، كنار بگذارید.
- اگر تست نمره منفی ندارد، از بین پاسخهای باقی مانده، پاسخ صحیح را انتخاب نمایید و یا حدس بزنید.
- اگر امتحان نمره منفی دارد و شما دلیل خاصی برای انتخاب پاسخ خود ندارید، حدس نزنید.
- شك نكنید، معمولا اولین گزینه ای كه انتخاب می كنید، پاسخ صحیح است. پس پاسخ خود را تغییر ندهید، مگر اینكه واقعا به نتیجه قطعی رسیده باشید.
در امتحانات تشریحی، قبل از پاسخ دادن به سؤالات خوب فكر كنید.
- ابتدا نكات مهمی را كه راجع به سؤالات به دهانتان می رسد، در چرك نویس یادداشت كنید.
- این نكات را به ترتیب شماره گذاری كنید.
- سپس آنها را تنظیم كرده و پاكنویس كنید.
در پاسخ به سؤالات تشریحی، به اصل موضوع بپردازید و حاشیه نروید.
- در جمله اول موضوع اصلی را بیان كنید.
- مقدمه ای برای آن بنویسید.
- سپس موضوع را با جزئیات بیشتری شرح دهید.
- به سؤال توجه كنید و فقط به آنچه از شما خواسته شده پاسخ دهید. از توضیحات غیر ضروری و مثالهای اضافی به پرهیزید.
10% از وقت امتحان را برای مرور مطالب كنار بگذارید.
- برای ترك كردن جلسه امتحان عجله نكنید.
- در انتها تمام سؤالات را مرور كنید.
- مطمئن شوید كه به تمام سؤالات پاسخ دادهاید.
- پاسخها را یك بار دیگر بخوانید و در صورت لزوم جمله بندی، املای كلمات و … را تصحیح كنید.
- وقتی نتیجه امتحان را گرفتید، آن را بررسی كنید.
- به اشكالات خود توجه كرده و سعی كنید در آن زمینه بیشتر مطالعه كنید.
- برای امتحانات آخر سال، سؤالات امتحانات كلاسی را دوره كنید تا اشتباهات گذشته را تكرار نكنید.
- بهترین روش یادگیری را كه برای شما مؤثر بوده، انتخاب كنید.
- روشهایی كه برای شما كارآیی لازم را نداشته، كنار بگذارید.
- سعی كنید بهترین روش را پیدا كرده و بر روی آن تمرین كنید تا به نتیجه مطلوب برسید.
موزان معمولاً حین مطالعه گروهی نكات كلیدی را یاد میگیرند و از اشكالات آگاه میشو
توصیه های مهم عملکرد بهتر در امتحان های تستی و تشریحی
توصیه های مهم عملکرد بهتر در امتحان های تستی و تشریحی امتحان معیار ارزشیابی دانستهها و تواناییهای شماست و شما میتوانید از آن بعنوان ابزاری برای ارزیابی مهارت های یادگیری خود استفاده کنید. اما شرایط فیزیکی و ذهنی وجود دارد که عملکرد شما در حین امتحان را تحت تأثیر قرار میدهد. بنابراین لازم است پاره ای نکات را هنگام امتحان رعایت کنید.
امتحان معیار ارزشیابی دانستهها و تواناییهای شماست و شما میتوانید از آن بعنوان ابزاری برای ارزیابی مهارت های یادگیری خود استفاده کنید. اما شرایط فیزیکی و ذهنی وجود دارد که عملکرد شما در حین امتحان را تحت تأثیر قرار میدهد. بنابراین لازم است پاره ای نکات را هنگام امتحان رعایت کنید.
برای عملکرد بهتر در امتحان توصیه های زیر را بکار بندید:
با آمادگی کامل و به موقع در سر جلسه امتحان حاضر شوید. وسایل مورد نیاز مثل مداد، خودکار، ماشین حساب، لغت نامه و ساعت را به همراه داشته باشید. با این کار همه چیز در دسترس شما خواهد بود و نیازی به قرض گرفتن وسایل دیگران پیدا نخواهید کرد.
با اطمینان خاطر و آرامش کامل در امتحان شرکت کنید. مثبت اندیشی کنید. همواره این جملات را در ذهن خود تکرار کنید: ” من برای امتحان کاملا آماده ام و به خوبی از عهده آن برمی آیم. ” نگرانی را از خود دور کنید. هر گاه احساس نگرانی کردید، چند نفس عمیق بکشید تا آرام شوید. قبل از امتحان با دوستانتان راجع به اضطراب و دلشوره صحبت نکنید. بهتر است بدانید که نگرانی همچون یک بیماری مسری قابل سرایت به دیگران است.
آرام ولی هوشیار باشید. اگر حق انتخاب دارید، مکان مناسبی را برای نشستن انتخاب کنید. نیمکتی را انتخاب کنید که بر روی آن فضای کافی برای کار داشته باشید. به پشتی نیمکت تکیه دهید و راحت باشید.
در ابتدا نگاهی گذرا به سؤالات بیندازید. حدودا ۱۰% از وقت خود را برای این کار صرف کنید. کلمات کلیدی ( در سؤالات ) را مشخص کنید و برای پاسخ دادن به سؤالات زمانبندی کنید. در حالیکه سؤالات را میخوانید، نکاتی که به ذهنتان میرسد و میتوانید مفید باشد را در کنار آنها یادداشت کنید.
برای پاسخگویی به سؤالات از یک برنامه منظم پیروی کنید. ابتدا به سؤالات ساده تر پاسخ دهید و بعد به آنها که نمره بیشتری دارند. سپس به ترتیب به سوالاتی پاسخ دهید که:
- مشکل تر هستند.
- جواب دادن به آنها وقت بیشتری میگیرد.
- نمره کمتری دارند.
در امتحانات تستی برای انتخاب پاسخ درست دقت کنید.
- ابتدا پاسخهایی را که میدانید اشتباه است، کنار بگذارید.
- اگر تست نمره منفی ندارد، از بین پاسخهای باقی مانده، پاسخ صحیح را انتخاب نمایید و یا حدس بزنید.
- اگر امتحان نمره منفی دارد و شما دلیل خاصی برای انتخاب پاسخ خود ندارید، حدس نزنید.
- شک نکنید، معمولا اولین گزینه ای که انتخاب میکنید، پاسخ صحیح است. پس پاسخ خود را تغییر ندهید، مگر اینکه واقعا به نتیجه قطعی رسیده باشید.
در امتحانات تشریحی، قبل از پاسخ دادن به سؤالات خوب فکر کنید.
- ابتدا نکات مهمی را که راجع به سؤالات به دهنتان میرسد، در چرک نویس یادداشت کنید.
- این نکات را به ترتیب شماره گذاری کنید.
- سپس آنها را تنظیم کرده و پاکنویس کنید.
در پاسخ به سؤالات تشریحی، به اصل موضوع بپردازید و حاشیه نروید.
- در جمله اول موضوع اصلی را بیان کنید.
- مقدمه ای برای آن بنویسید.
- سپس موضوع را با جزئیات بیشتری شرح دهید.
- به سؤال توجه کنید و فقط به آنچه از شما خواسته شده پاسخ دهید. از توضیحات غیر ضروری و مثالهای اضافی بپرهیزید.
۱۰% از وقت امتحان را برای مرور مطالب کنار بگذارید.
- برای ترک کردن جلسه امتحان عجله نکنید.
- در انتها تمام سؤالات را مرور کنید.
- مطمئن شوید که به تمام سؤالات پاسخ داده اید.
- پاسخها را یک بار دیگر بخوانید و در صورت لزوم جمله بندی، املای کلمات و … را تصحیح کنید.
وقتی نتیجه امتحان را گرفتید، آن را بررسی کنید.
- به اشکالات خود توجه کرده و سعی کنید در آن زمینه بیشتر مطالعه کنید.
- برای امتحانات آخر سال، سؤالات امتحانات کلاسی را دوره کنید تا اشتباهات گذشته را تکرار نکنید.
- بهترین روش یادگیری را که برای شما مؤثر بوده، انتخاب کنید.
- روشهایی که برای شما کارآیی لازم را نداشته، کنار بگذارید.
- سعی کنید بهترین روش را پیدا کرده و بر روی آن تمرین کنید تا به نتیجه مطلوب برسید..
منبع : اثرات روان شناسی رنگ ها ، احمد علامه فلسفی
نظرات
هنوز نظری ثبت نشده است. اولین نظر را شما بنویسید.
امکان ثبت نظر برای این مطلب بسته است.